Dubbel feest

Bijbel kruis

Vandaag een feestelijke dag, want ik ben op een bijzondere manier toegetreden tot een kerkgemeenschap. ‘Vriend van de Plantagekerk’ mag ik mij noemen. Voorafgaand aan de dienst was er een hartelijk welkom voor mij en ook in het gebed werd mijn naam genoemd. In mijn jarenlange zoektocht ervaar ik dit als een ontroerend mooi geschenk. Thuis te komen bij een grote groep medemensen die samen op zoek zijn en verlangen naar God. Dankbaar dat die mogelijkheid er is voor zoekers zoals ik.

Extra bijzonder omdat de kerkdienst in het teken stond van de actie van Open Doors “Wees wakker”. Meer dan 100 miljoen mensen op deze aarde kunnen niet zoals ik in vrijheid naar een kerk. Zelfs niet in vrijheid uit de Bijbel lezen, omdat hun leven dan bedreigd wordt. En dat maakt deze dag dubbel: ik vier dit moment van vriendschap, maar ben ook in gedachten bij zoveel anderen die ik dezelfde vrijheid zo gun.
Open Doors vraagt te bidden voor vervolgden en vervolgers.

https://www.youtube.com/watch?v=-osXSV9kmLw

 

Onderaards archief

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

In alle stilte ligt het daar. Onder de grond in een kelder. Het archief van een oude kerk. Het is er donker en bergt geheimen van meer dan honderd jaar. Van tijd tot tijd verschuiven er weer dagelijkse dingen naar deze onderaardse ruimte van vergetelheid. Er liggen oude foto’s van vooral mannen, er staan boekwerken waarin veel uren zitten van mensen die trouw verslag deden van belangrijke bijeenkomsten.

In de krochten van de Plantagekerk is zoveel moois te zien en te beleven. Het is nu al de zoveelste keer dat ik er aanloop tegen een mooie ontmoeting, nu met de archivaris van dit bijzondere gebouw. Met passie neemt hij me mee door de zware kluisdeur en toont hij oude foto’s, documenten, boeken. Ik zie namen uit de kerkgeschiedenis aan ons voorbij trekken. Hoe uniek is het dat een kerk zo’n archief heeft. En ik herinner me een boek van vroeger met de titel ‘Gedenkt uw voorgangers’. De archivaris en ik begrijpen elkaar: als je pioniers, oprichters en voorgangers niet eert, raak je los van de bron.

Verderop in de kerk is het druk deze zondagmorgen. Zojuist is er een dienst geweest met Avondmaal en aansluitend ontmoeten mensen elkaar met koffie en thee.

De archivaris en ik kijken elkaar midden in het archief even aan en we zijn het weer met elkaar eens: bijzonder hoe op deze plek de Geest al meer dan honderd jaar aan het werk is.

De deur gaat weer op slot, het is inmiddels stil geworden in de kerk. En met een gesigneerd exemplaar van ‘De Plantagekerk 1874-1994’ stap ik blij het zonlicht in. Deze kerk met haar ontmoetingen doet me goed.

Vleugels

merel

In het topje van de reusachtige berk achter ons huis rust ze uit. Daar is het helemaal veilig. Ver boven alles wat haar angstig maakt en bedreigt. Hoger kan ze niet komen tussen hemel en aarde.

Ik zie haar een uur later nog zitten. Haar sillouet met dat van de bladloze takken steekt mooi af tegen de witte lucht. En ik voel me even in de plaats van deze merel.

Het begon vanmorgen toen ik met Jelle in de huiskamer aan het ontbijt zat en een vreemd geluid hoorde. Het leek alsof er iets stond te schudden. Zo vreemd. Ik dacht zelfs even aan een lichte aardbeving, zo rommelde het.

Langzaam kwam het vermoeden dat het uit de schoorsteen kwam. Misschien een vogel, die fladderend probeerde er weer uit te komen? Toen ik de glazen deur openzette, was het wel duidelijk: hier is een kleine schoorsteenveger aan het werk…

Na het verwijderen van enkele platen in de kachel, hoefden we alleen maar even af te wachten: opeens zat ze daar achter het glas, keurig zwart, met een snavel die nog oranje was. Na een discussie over hoe we te werk moesten gaan (voor Jelle duurde het veel te lang, maar ik maakte me zorgen over roet in de kamer), waren vader en zoon zover. Ik zorgde voor een constructie van grondzeil die de kachel van schoorsteen tot vloer afsloot en hij kroop daar dapper onder om de kacheldeur te openen en het beestje te vangen. Ruim een kwartier wisten ze het er samen uit te houden. Een fladderend vrouwtje en onze kerel die alles deed om de vogel tot bedaren te krijgen en ondertussen zelf steeds zwarter werd. Maar ondanks alle goede bedoelingen; de angst van het dier nam alleen maar toe.

Uiteindelijk moest ze het dan maar zelf proberen. Gordijnen dicht en de tuindeur open. Ga maar beestje, zoek de vrijheid. Even naar het plafond, maar dan roetsj… in een streep door de deur naar dat rustige stille plekje boven in de berk.

Zie ik de merel in de ruimte, dan voel ik wat vrijheid doet. En wat een voorrecht het is als je zo hoog kunt vliegen. Zonder angst. Is dat waarom mensen vandaag zo graag willen vliegen? Is dit de reden waarom een piloot voor zijn beroep kiest?

En ik denk aan de man die leerde vliegen en voor wie na 630 vlieguren en met 150 mensen aan boord de angst te veel werd. Ik ben er stil van.

Momenten

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

In de afgelopen kerstdagen waren er tussen het rumoer ook weer bijzondere momenten van stilte. Druk was het in de Plantagekerk op kerstavond, met luide muziek en veel bekende woorden. Daar vond ik het niet gemakkelijk om de stilte te voelen, terwijl die er af en toe zeker was. In de drukte van het kerstdiner was er de gezelligheid met elkaar en de betekenis die de gerechten met zich droegen (zoals een voorgerecht als ster van Bethlehem).

Steeds is er dat moment van stilte met ruimte voor meer dan alleen maar de dagelijkse dingen. Even staat de tijd stil en is het stil in mij.
Zoals het moment aan tafel als ik het verhaal over de geboorte van Jezus aan tafel lees uit (mijn mooiste Sinterklaas-cadeau) de Bijbel in gewone taal, Lucas 2 … terwijl het niet onze gewoonte is om samen uit de Bijbel te lezen.
Of de avond van Tweede Kerstdag, als populaire Nederlandse zangers op televisie delen uit de Messiah zingen. Diezelfde avond nog zoek ik de teksten op internet erbij en de volgende morgen vroeg lees ik ze helemaal na uit de Bijbel in gewone taal. Ook die uit Jesaja 40:

‘Ik hoor een andere stem, die zegt: “Jij moet dit bekend maken!” “Wat moet ik bekend maken?” vraag ik. En de stem antwoordt: “Je moet zeggen dat de mensen zo zwak zijn als bloemen in het gras. Als de Heer met zijn adem over het gras blaast, dan verdroogt het, en de bloemen gaan dood. Gras verdroogt, bloemen gaan dood, en de mensen zullen sterven. Maar de woorden van onze God verliezen nooit hun kracht.” ‘

Wat? Ongeveer hetzelfde fragment zette ik onlangs op Facebook, maar dan als citaat uit een veel later Bijbelboek, de eerste brief van Petrus. Een van de eerste passages die ik las uit deze vertaling van de Bijbel…

Ik word er stil van als deze link tot me doordringt. En ik lees verder, dit hele mooie hoofdstuk over hoe mensen vrij worden. Dankbaar voor dit moment.

‘Be still and know…’

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Op de vrijdag dat de nieuwe Paus Franciscus de stad van zijn naamgenoot Assisi bezoekt, in oktober 2013, parkeer ik mijn auto na een lange reis van 1600 km vlakbij het centrum van de stad. Daar rijdt hij opeens voorbij, achter uit een klein Fiatje steekt zijn arm naar buiten en zwaait hij met een grote grijns naar de blije mensen die hem langs de kant van de weg toejuichen. Wat een gewone man! Het dringt tijdens die dagen van kennismaking met de wereld van Franciscus van Assisi steeds verder tot mij door hoe gaaf het is dat deze Paus zijn naam heeft gekozen, als een teken van aandacht voor de zwakkere mensen en voor de natuur. Het begin van een week die ik niet meer zal vergeten.

Ik was er vanwege een 5-daagse retraite op uitnodiging van een andere spiritueel leider, Eckhart Tolle. Van de bijeenkomsten – die vaak raakten aan de spiritualiteit van de Heilige Franciscus – herinner ik me vooral één speciale, waarin Tolle mij opeens treft met de woorden uit het Oude Testament (Psalm 46): “Be still and know that I am God” als een onvoorstelbaar mooi slot van een kristalhelder concert, aangrijpend in de eenvoud van dat moment – alles viel even stil. Als ik er daarna met anderen over spreek en het probeer na te vertellen, springen steeds weer de tranen in mijn ogen en voel ik het weer. Begrijpen kan ik het niet, maar er gebeurde iets dat mij van mijn stuk bracht en mij deed ervaren hoe dichtbij Hij is. In de stilte.

Een plek van stilte

Op zoek naar de stilte bezoek ik de laatste tijd zo af en toe een kerkdienst op zondag. En ik herken veel van de liederen die worden gezongen, de woorden die worden gesproken. Maar wat nieuw is: ik ervaar in de woorden en de muziek de stilte, waar ik zo naar verlang.

Heel bijzonder trof ik het aan in de Plantagekerk in Zwolle. Een gastvrije en inspirerende plek om naar toe te gaan. Heerlijk om er tussen de mensen te zitten. Er is een open sfeer en gemakkelijk ontstaat er contact. Ik voel me er welkom. Aan alles merk je dat er zorg besteed wordt aan de dienst. Ik heb genoten van de keuze voor de muziek, met professionele begeleiding en solisten. Een mooi samenhangend geheel, waarin de voordracht van de voorganger heel to the point een extra verdieping geeft. Zo luisterde ik de afgelopen vier weken naar een serie preken van Jos Douma over het luisteren naar de stem van God. Over vier personen die een rol speelden bij de aanloop naar de geboorte van Jezus: Zacharias, Elisabet, Johannes de Doper en Maria. Alle vier verhalen waarin die stem te horen was. Als je thuis nog iets wilt nalezen, dan staat een samenvatting op http://www.mijnpreekplek.wordpress.com. En na afloop is er steeds de mogelijkheid om elkaar te spreken onder het genot van koffie en thee.

Midden in de drukte van alledag ervaar ik een bezoek aan deze kerk als adempauze, want daar kan ik even stil zijn.

 

Stilte

Er is iets bijzonders aan stilte. Voor mij is de stilte iets waarnaar ik kan verlangen. Vooral omdat er overal zoveel drukte en rumoer is. Maar stilte heeft ook iets engs. Ik herinner me hoe het vroeger bij ons thuis akelig stil kon zijn. Als ik zo aan mijzelf denk als jongetje, dan zie ik een ventje dat graag actief is en ook druk kan zijn. Maar dat druk-zijn werd niet op prijs gesteld. Ook op andere vlakken was het stil in huis. Als er spanning was, of er gebeurde iets dat niet leuk was, dan werd daar niet rustig over gepraat. Nee, dan was het stil. Liever geen lastige onderwerpen. Nu nog steeds kan ik er onrustig van worden als het stil valt. Dan is mijn eerste reactie toch: ‘er zal wel iets aan de hand zijn waar ik beter niet over kan praten.’

Opmerkelijk genoeg is stilte een centraal thema in mijn leven geworden. Ik krijg vaak van anderen het compliment dat ik zo rustig kan zijn en de kalmte kan bewaren. Dat vinden mensen vaak fijn. En ik heb in de loop van de jaren geleerd dat de stilte mij goed doet. Ik vind het heerlijk om alleen te zijn, of in de natuur te zijn, te wandelen en dan tot rust te komen. In de stilte ligt mijn kracht.

Daarom heb ik het idee opgevat om dit Huis van Stilte op te richten. En mijn ervaringen met stilte te delen met anderen. Ik hoop dat ik daarmee ook anderen kan inspireren om af en toe de stilte op te zoeken.