Altijd druk

Stilte

Ik las vandaag in ‘Open uw hart’ van Henri Nouwen: “Het druk hebben, activiteiten ontplooien, in beweging zijn, het is bijna deel van onze aard geworden. Als we zomaar ergens op een stoel moeten zitten, zonder krant, radio, televisie, bezoek of telefoon, worden we meestal zo rusteloos en gespannen dat we alles aangrijpen wat ons weer kan afleiden.

Stilte is moeilijk te dragen, veel mensen die snakken naar stilte, rust en vrede, zouden merken dat zij de stilte van een klooster nauwelijks kunnen verdragen. Als alle beweging om hen heen verstilt, niemand hun iets vraagt of hun raad inwint of zelfs maar een helpende hand wil bieden, als er geen muziek en krant is, merken veel mensen dat ze innerlijk zo rusteloos zijn dat ze elke gelegenheid te baat nemen om zich weer ingeschakeld te weten. Daarom zijn de eerste weken of zelfs maanden in een contemplatief klooster niet altijd zo rustgevend als men zou verwachten en hoeft het ook geen verbazing te wekken dat de mensen hun vakanties vaker op overvolle stranden, campings en in amusementsparken doorbrengen dan in de stilte van een klooster.”

Het is het kenmerk van deze tijd. Hoe moeilijk is het om stilte en leegte te verduren. En toch is stilte zo natuurlijk en nodig. Bron van liefde, bron van creativiteit. Zonder stilte denderen we maar door in dezelfde dolle trein en gaan we steeds meer op elkaar lijken.

Stilstaan bij verdriet

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Zowel in Hasselt als in Kampen werd tijdens de kerkdienst op oudejaarsavond een moment stilgestaan bij de mensen die het afgelopen jaar zijn overleden. Een indrukwekkend gebruik, waarbij je aan alles merkt dat het dan opeens heel stil wordt. Het voelt zo goed om dit te doen, voor iedereen, maar vooral ook voor de mannen, vrouwen, kinderen die dichtbij deze mensen stonden en hen nu zo missen.

In Kampen stond ik tijdens dit moment van stilte vlakbij een oudere man. Hij was alleen in de kerk en tussen hem en mij was een lege stoel. Terwijl we allemaal stonden, werden een voor een de namen genoemd.

Er volgde een veelzeggende stilte, afgewisseld door de heftige knallen van het vuurwerk waar Kampen om bekend staat. Het orgel zette daarna langzaam en rustig in om het laatste couplet van de geloofsbelijdenis te begeleiden. De oude man bewoog, zocht iets… even later hoorde ik zijn gesnik, zachtjes maar duidelijk genoeg zodat ik het wist: hier staat een groot verdriet. Ik kon niet anders en schuifelde naar hem toe, legde mijn arm om zijn broze schouders en zong. Bijna aan het einde van het couplet gekomen, keek hij op en knikte me vriendelijk toe. Ik wist: het is genoeg zo. Na het lied zaten we dichter bij elkaar en luisterden samen naar het eindejaarsgebed.

Bij de collecte-pauze die volgde, vroeg ik het hem: ‘bent u dit jaar iemand verloren?’ Hij knikte en zei zacht: ‘Ja, mijn vrouw. Ze is enkele maanden geleden gestorven.’ Hij vertelde nog meer; dat ze aan slokdarmkanker was overleden, nadat hij haar een jaar lang had verzorgd. Ik zei het dapper te vinden dat hij er nu was. Het had hem ook wel wat moed gekost om te komen.

Toen hij zijn naam noemde, herkende ik die uit de lijst die was voorgelezen. Ik stelde me voor en vertelde hem dat ik hier af en toe kwam na zoveel jaren niet meer in de kerk te zijn geweest. Daarna gaf hij zijn adres – bij ons om de hoek – en zei: ‘je bent welkom.’

Stilte

Er is iets bijzonders aan stilte. Voor mij is de stilte iets waarnaar ik kan verlangen. Vooral omdat er overal zoveel drukte en rumoer is. Maar stilte heeft ook iets engs. Ik herinner me hoe het vroeger bij ons thuis akelig stil kon zijn. Als ik zo aan mijzelf denk als jongetje, dan zie ik een ventje dat graag actief is en ook druk kan zijn. Maar dat druk-zijn werd niet op prijs gesteld. Ook op andere vlakken was het stil in huis. Als er spanning was, of er gebeurde iets dat niet leuk was, dan werd daar niet rustig over gepraat. Nee, dan was het stil. Liever geen lastige onderwerpen. Nu nog steeds kan ik er onrustig van worden als het stil valt. Dan is mijn eerste reactie toch: ‘er zal wel iets aan de hand zijn waar ik beter niet over kan praten.’

Opmerkelijk genoeg is stilte een centraal thema in mijn leven geworden. Ik krijg vaak van anderen het compliment dat ik zo rustig kan zijn en de kalmte kan bewaren. Dat vinden mensen vaak fijn. En ik heb in de loop van de jaren geleerd dat de stilte mij goed doet. Ik vind het heerlijk om alleen te zijn, of in de natuur te zijn, te wandelen en dan tot rust te komen. In de stilte ligt mijn kracht.

Daarom heb ik het idee opgevat om dit Huis van Stilte op te richten. En mijn ervaringen met stilte te delen met anderen. Ik hoop dat ik daarmee ook anderen kan inspireren om af en toe de stilte op te zoeken.